De site maakt gebruik van zijn eigen technische cookies, analytische cookies van anonieme derden en cookies van derden die kunnen worden gebruikt voor profilering: u gaat akkoord met het ontvangen van cookies als u een element/gedeelte van de site buiten deze banner bekijkt. Klik hier als u meer informatie wenst of toestemming voor cookies wilt weigeren.

Krachttests: olieworstelen

Laten we er geen doekjes om winden: de aarde is niet zozeer een bol als één gigantische, eindeloze conversatie. Wij schuwen holistische clichés, of dat van het vlindereffect, niet. Toch is het zuiver toeval dat we leven - dat we zijn, handelen en communiceren - en dat de wereld op ons reageert. Deze versnelde wereld, de wereld aan de andere kant van de draad, is een eindeloos netwerk. Meer nog dan een conversatie, is het een archief van gelijktijdig gehouden conversaties: sport reageert op kunst, godsdienst en de geschiedenis van eeuwenoude gebruiken. Chaotische betogen, polyglotten, met patronen van misverstanden en kortsluitingen.
Neem bijvoorbeeld Ben McNutt, een jonge fotograaf uit Baltimore. In 2015 stuurt hij een serie de wereld in die aan zijn hoogsteigen, persoonlijke obsessie was gewijd: Ben houdt van worstelen. Zijn lens legt de grapplings van armen, benen en bovenlijven vast, de lycra uniformen van de atleten. Deze vorm van worstelen is uitermate en uitgesproken homo-erotisch. De kunstwereld reageert enthousiast, de wereld van de fans en puristen van deze discipline protesteert heftig. Een reactie die waarschijnlijk voorspelbaar was. Ik provoceer, zegt de kunstenaar, en het is mijn bedoeling om de worstelsport als het ware een spiegel voor te houden, de verhulde ambiguïteit te belichten van een traditioneel conservatieve sport die gebukt gaat onder heteronormativiteit en nationalisme.
Twee jaar later duikt Ben McNutt opnieuw op. Dit keer in Edirne, Turkije, tussen Istamboel en de Griekse grens: hier fotografeert hij voor Vogue het Kirkpinar festival, het belangrijkste zomertoernooi Olieworstelen.
Olieworstelen
In het hoge gras van de arena zijn vijftien groepen gespierde mannen verspreid, gesterkt door Spartaanse trainingen en tonnen melk, honing en rauwe eieren die ze hebben verorberd tijdens de maanden van hun voorbereiding. Dit zijn de "pehlivanlar", de strijders van de Yagli Gures, de eeuwenoude, nationale sport van Turkije. Maar terwijl Kirkpinar al sinds 1346 een enthousiast publiek aantrekt in een Edirne dat later de hoofdstad van het Ottomaanse Rijk wordt, zijn er mensen die beweren dat er hier en daar al sporen van de Yagli Gures terug te vinden zijn in Egypte, vierduizend jaar eerder.
We moeten nog zeggen dat Yagli Gures "olieworstelen" betekent. Deze mannen pakken een kleine, gouden kan vol olijfolie en gieten de volledige inhoud ervan over zich uit. De hoeveelheid olie is van die aard dat hun kispet, de traditionele, enkellange, buffelleren broek en de enige kledij voor deze sport, doordrenkt raakt van olie. Er is zo veel olie dat er geen enkele vorm van wrijving meer is: armen en torso's worden zo glad als palingen. Omdat het enige wat nog wat houvast biedt, het kruis van de kispet is, zie je vaak dat een pehlivan zijn handen in de kispet van zijn tegenstander steekt, hem optilt, met zijn navel naar boven gericht vloert en zegeviert.
De krachtmetingen worden voorafgegaan door het halal slachten van dieren en tussen de wedstrijden door vinden in de door de zon gekwelde arena de dagelijkse, tot Mekka gerichte gebedsessies plaats. Eén match kan tot veertig minuten duren.
McNutt focust op de jongere pehlivanlar en tekent ons een portret als dat van de jonge knapen van Pasolini, erotisch gespannen, zwetende creaturen. Het zijn prachtige foto's die in Turkije ongetwijfeld als heiligschennis worden bestempeld, maar hier door de context en de plaats worden gefilterd: veilig ver weg in Amerika lijken de conclusies van McNutt ondanks alles op de ironische comments van de doordeweekse social media-gebruiker voor wie een hand in de broek van een mannelijke tegenstander al een evident (en hilarisch) teken van homosexualiteit is. Een link die een gay publiek al op eigen houtje had gemaakt: filmpjes van deze worstelwedstrijden verschenen al veel eerder op hun hot sites.
Turkije en Iran
Bij nader inzien blijken de Yagli Gures toch niet zo conservatief te zijn. Laten we even een andere, eeuwenoude conversatie tussen Turkije en het naburige Iran afluisteren, een gesprek dat vandaag de dag zijn samenvatting vindt in de geanimeerde dialoog tussen de Soennieten en Sjhiieten (twee stromingen in de Islam met dezelfde fundamenten maar die verdeeld zijn door het belang dat ze hechten aan de Imam en de Ayatollah die door het Sjiietische Iran wordt vergoddelijkt, n.v.d.a.). Zelfs wanneer dit gesprek over sport gaat, zijn deze twee landen het niet met elkaar eens. Turkije wordt als te progressief beschouwd, te veel naakt en te tolerant ten opzichte van Sumoworstelen: enkele jaren geleden stelde Turkije een delegatie van nog meer beschamend naakt tentoon op het festival van Kirkpinar.
In Iran gaat het er heel anders aan toe. Zoals het essay Muslim Bodies (LIT Verlag, 2015) uitlegt, keerde Iran wat de volksgebruiken betreft na de Islamische revolutie van 1979 terug naar de harde lijn, met een vleugje nieuw puritanisme. Waar staat bijvoorbeeld geschreven dat mannelijke worstelaars hun bovenlijf met een T-shirt moeten bedekken? De regels verbieden om dijen en knieën te tonen (iets waar voetballers en zwemmers hun laars aan lappen want zelfs de conversatie tussen realiteit en dogma verloopt lastig), maar de mannen van de Zurkhaneh - het "Huis der Kracht" in Iran - vechten met hun bogen en knuppels in hun traditionele broek en een ultramodern T-shirt, iets wat wel eens botweg een esthetische dysfunctie wordt genoemd. De taille als grens tussen tijd en ruimte.
Maar als noch de Koran, noch de geschriften hier iets over zeggen, waarom is men dan zo streng? Muslim Bodies citeert de Indiase antropoloog Arjun Appadurai, die met een suggestieve hypothese komt: wat als de verantwoordelijkheid (om het woord "schuld" niet te gebruiken) onrechtstreeks bij ons ligt, bij het zich van niets bewust zijnde Westen met een bodybuilder-cultuur die sinds de jaren '80 de mannelijke torso tot esthetiek, erotisme en soms zelfs homo-erotisme heeft verheven? Dit valt wellicht niet helemaal uit te sluiten. Blijft het feit dat we te midden van een gigantische, onophoudelijke conversatie leven en dat wat aan deze kant van de aarde nieuw vermaak is, aan gene kant de nieuwe onbeschaamdheid is. Het kan inderdaad zijn dat de Iraniërs zich door de esthetiek van de beefcake en gespierde torso's van krachtpatsers opeens spiernaakt en obsceen gingen voelen.
Voor Ben McNutt staat het vast: worstelen is zijn muse en hij denkt er niet aan om die op te geven. En de Yagli Gures zetten hun relatief verlichte weg voort, met een UNESCO-erkenning en een internationale aantrekkingskracht die klaar is om te worden omgezet in toerisme. Zouden ze in Edirne al door de oktober-editie van Vogue hebben gebladerd? Wie weet. Er is nog geen einde aan het verhaal, dat niet alleen niet afloopt, maar ook telkens weer uit de hand loopt: omdat het zich op glad terrein waagt, net zoals de pehlivan.

/related post

Muziek en beweging: voordelen voor de hersen- en lichaamsactiviteiten

Music is present in all areas of our lives, encourages people to be activate, make movement and it p...